Piątek 23 czerwca 2017
imieniny: Albina, Wandy, Zenona

Ekologia i ochrona środowiska

(...) Gdyby jeszcze - pędzel do ręki
słoneczny mleczny zagon -
maleńkie zapinki stokrotek
w aksamicie trawy
malować zachwytem (...)


           B. Betlej "Psalm niepokoju"


Ogromną wagę przywiązuje się do problemów ekologicznych. Działań tych nie da się jednak zamknąć tylko w obrębie gminy, by były skuteczne muszą być powiązane z inicjatywą w zakresie ochrony .rodowiska z gminami sąsiadującymi, zgodnie ze Strategią Województwa Podkarpackiego. Skutkiem tego jest przystąpienie do Związku Gmin Dorzecza Wisłoki i członkowstwo w "Programie poprawy czystości wód zlewni rzeki Wisłoki." Udział w programie umożliwia pozyskiwanie środków na ekologię zarówno z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jak również z programów pomocowych Unii Europejskiej.

 

 

W roku 2000 została przyjęta Strategia Rozwoju Gminy. Określone w niej zostały strategiczne działania pozwalające na rozwój gminy a przede wszystkim działania związane z ochroną środowiska. Ważnym punktem w Strategii jest rozbudowa sieci kanalizacji sanitarnej na terenie gminy.
W 2005 roku został uchwalony Program Ochrony Środowiska wraz z Planem Gospodarki Odpadami dla Związku Gmin Dorzecza Wisłoki obejmujący swymi planami Gminę Jedlicze. Program ten ujednolica wszelkie działania podejmowane w zakresie ochrony środowiska i gospodarki odpadami, umożliwiając jednocześnie pozyskiwanie środków na te cele.

 


Obecne władze samorządowe przykładają dużą wagę do czystości, ładu i porządku. Ważny stał się wizerunek miasta, dlatego też wykonano projekt urządzenia rynku, dzięki któremu stanowi on miłe i estetyczne serce miasta.
Wprowadzony został także Regulamin utrzymania czystości i porządku. Zakłada on jednolity i jasny system utrzymania ładu oraz rozwiązania problemu gospodarki wodno - ściekowej na terenie gminy.

 


Od 2001 roku wprowadzono program selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, który ze względu na minimalne koszty ze strony gospodarstw ma zachęcić mieszkańców do segregowania i zbierania odpadów, a przez to ma zapobiegać tworzeniu dzikich wysypisk w lasach i w pobliżu rzek.
W 2004 roku został opracowany projekt modernizacji jedlickiej oczyszczalni ścieków. Jego realizacja przewidziana jest w latach 2005-2006.

 


Zadania inwestycyjne z zakresu ochrony środowiska są jednymi z najdroższych prowadzonych przez Samorząd Gminy. Istniejący budżet nie pozwoliłby na samodzielne finansowanie większości z nich. Dlatego też, władze Gminy uczestniczą we wszystkich programach pomocowych obejmujących województwo podkarpackie w zakresie pozyskiwania środków na ochronę środowiska. Wnioski o dotacje znalazły się w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Rzeszowie, w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie, u Wojewody Podkarpackiego, Marszałka Województwa, w programach Unii Europejskiej - Phare - Odbudowa 2001. Wnioski zostały zarejestrowane w Banku Projektów Województwa Podkarpackiego, Internetowym Systemie Ewidencji Kart Projektów Ministra Środowiska. Dzięki staraniom władz gmina otrzyma ła także środki z programu Phare INRED, Banku Światowego, programu SAPARD i ZPORR.
Wszystkie podejmowane inicjatywy i działania mające na celu ochronę środowiska mają prowadzić do tego by gmina stała się miejscem dającym wytchnienie zmęczonym i relaks zwiedzającym.


OSOBLIWOŚCI PRZYRODY


Gmina Jedlicze leży poza obszarowymi formami ochrony województwa podkarpackiego, którymi są: parki narodowe, parki krajobrazowe, rezerwaty, obszary chronionego krajobrazu, ale miłośnik przyrody spotka tu wiele ciekawych okazów fauny i flory charakterystycznych dla tego regionu. Pomniki przyrody, zabytkowe parki, chronione gatunki roślin i zwierząt, interesujące zbiorowiska roślinne, to elementy nadające temu terenowi szczególny charakter.

 


Na niewielkim obszarze gminy występują lasy mieszane i liściaste typu grądów z dominującymi w drzewostanie gatunkami: grab, dąb, buk, lipa, jawor, wiąz w mniejszej ilości brzoza i czereśnia. Wśród gatunków iglastych dominuje jodła i świerk, domieszkę stanowią sosna i modrzew.
W bogatym runie leśnym występuje: zawilec gajowy, konwalijka dwulistna, miodunka ćma, marzanka wonna, gwiazdnica wielkokwiatowa czy kopytnik pospolity. Z roślin chronionych spotkać tu można: storczyki, wawrzynek wilczełyko, który jest pod całkowitą ochroną, marzankę wonną, bluszcz pospolity, kalinę koralową, kopytnik zwyczajny - znajdujące się pod częściową ochroną.
W żarnowieckim lesie do dziś rosną dęby, pod którymi lubiła siadać Maria Konopnicka.
Nad rzekami występują pozostałości lasów z olszą, topolą, jesionem, czeremchą, jeżyną, bzem czarnym.
 


Wśród pól występują barwne zbiorowiska roślin segetalnych z makiem polnym, trudnym już dziś do zaobserwowania kąkolem, ostróżeczką polną, chabrem bławatkiem, maruną bezwonną, wyką siewną, ptasią i brudnożółtą.
W przydrożnych rowach spotkać można wilżyn pospolity objęty częściową ochroną, cykorię podróżnik, żmijowca pospolitego, dziewannę pospolitą, cieciorkę, komonicę, a wśród nich rozpościera swoje pędy pasożytnicza kanianka.
Łąki kośne obfitują w wiele gatunków traw - kupówkę pospolitą, wiechlinę roczną i łąkową, stokłosę miękką, kłosówkę wełnistą, tomkę wonną, grzebienicę pospolitą, drżączkę średnią itp. Obok nich wiele gatunków roślin kwiatowych w tym ziół: dziurawiec zwyczajny, świetlik łąkowy, mniszek lekarski, babka lancetowata, krwawnik pospolity, centuria pospolita - to pospolite rośliny lecznicze.
Niepowtarzalny charakter łąkom nadają barwnie kwitnące: dzwonek rozpierzchły, bniec biały i czerwony, komonica, firletka poszarpana, bodziszek łąkowy.
Opisane tereny są siedliskiem wielu gatunków zwierząt. Ze ssaków spotkać tu można gatunki objęte ochroną prawną: wiewiórkę, łasicę, kunę, gronostaja, kreta, jeża, nietoperze oraz inne rozpowszechnione tj. lisy, zające, tchórze, sarny.

 


Ptaki reprezentowane są między innymi przez chronione sikory, szpaki, kosy, kukułki, bociany białe, myszołowy, jastrzębie, dzięcioły, kowaliki, rudziki, sowy, puszczyki, szczygły, sójki, skowronki, jaskółki, strzyżyki, słowiki. Zimą pojawiają się jemiołuszki i gile.
Nad Jasiołką w nadbrzeżnych zaroślach mają swoje stanowiska lęgowe bażanty i kuropatwy.
Gady to głównie jaszczurki: padalec, zwinka, żyworódka oraz węże: zaskroniec (pojawiający się ostatnio w dużych ilościach) i żmija.
Wiosną w pobliżu zbiorników wodnych spotkać można liczne gatunki płazów, które przebywają tam w celach rozrodowych. Najbardziej pospolite są żaby trawne i wodne, kumaki górskie, salamandry plamiste, rzekotki drzewne, ropuchy szare, a w wyrobiskach nad Jasiołką spotkać można traszki.
Nasze krajowe gady i płazy objęte są ochroną gatunkową, stanowią więc nie lada atrakcję.
W Jasiołce żyją klenie, płocie, jelce, brzany i świnki. Wśród bezkręgowców dominują stawonogi. Owady licznie reprezentowane są przez motyle z barwnym sadownikiem pawim oczkiem, modraszkami, listkowcem cytrynkiem, bielinkiem kapustnikiem i rusłaką pokrzywnikiem.

 


Wśród chrząszczy na uwagę zasługują chronione biegacze w wiele innych: żuki i biedronki. Przedstawiciele błonkoskrzydłych to chroniony trzmiel oraz pszczoła miodna, osa, szerszeń, liczne gatunki mrówek.
Nad wodami zobaczyć można fruwające ważki, a w rzekach spotkać można jeszcze raki.
Świat mięczaków reprezentują ślimaki - winniczki, zaroślowe, wstężyki oraz bezmuszlowy pomrów. Natomiast na terenach wilgotnych spotkać można bursztynka. W zbiornikach wody stojącej żyje małż szeżuja.
Ciekawe pod względem przyrodniczym są parki przydworskie w miejscowościach Jedlicze, Potok, Żarnowiec. Ze względu na duże walory są one decyzją Konserwatora Zabytków chronione. Ładnie utrzymane, stanowią doskonałe miejsce do wypoczynku i obcowania z przyrodą.

 


W jedlickim parku na szczególną uwagę zasługuje osiem 350-500 letnich dębów szypułkowych i 400 letnia lipa o wysokości 21 metrów. Są one wpisane na listę pomników przyrody.
W parku w Żarnowcu z myślą o turystach utworzono ścieżkę dydaktyczną. Na 40 stanowiskach rozmieszczono tabliczki informacyjne z opisem obiektów historyczno - przyrodniczych znajdujących się w sąsiedztwie 800 metrowej trasy. Wyeksponowane są głównie drzewa pomnikowe tj. wiąz pospolity, topola biała, grab pospolity, jesion wyniosły. Większość drzewostanu osiąga wiek ok. 200 lat.
Z roślin nagonasiennych spotkać tam można cisa pospolitego, objętego w Polsce ochroną gatunkową, daglezję, żywotnik zachodni, sosnę czarną i jodłę. Obok gatunków rodzimych na uwagę zasługują gatunki drzew pochodzących z innych regionów świata: platan klonolistny, tulipanowiec amerykański, korkowiec amurski, miłorząb dwuklapowy. Krzewy, które można zobaczyć w żarnowieckim parku to dereń biały, karagana syberyjska, kalina wonna, złotokap pospolity oraz chroniona kłokoczka południowa. Ciekawy jest również świat roślin zielnych - blisko 170 gatunków. Bogate kobierce tworzą rośliny wiosenne: zawilec gajowy i żółty, miodunka ćma, złoć żółta, kokorycz pełna oraz objęte całkowitą ochroną pierwiosnka wyniosła i cebulica dwuletnia. W parku można też spotkać objęte częściową ochroną bluszcz pospolity - krajowe pnącze, czosnek niedźwiedzi, barwinek pospolity, kopytnik pospolity.

 


W Moderówce na uwagę zasługuje skupisko 22 drzew - 19 dębów szypułkowych, 2 lipy drobnolistne i 1 czereśnia ptasia. Wszystkie drzewa mają ponad 100 lat i osiągnęły wysokość 10-25 metrów.
W pozostałości parku dworskiego w Jaszczwi obejrzeć można 6 drzew (5 lip drobnolistnychi 1 dąb szypułkowy) w wieku około 150 lat i wysokości 17-19 metrów.
Skład gatunkowy świata flory i fauny ulega ciągłym zmianom. Wpływa na to wiele czynników m.in. migracje, niszczenie siedliska na skutek gospodarowania człowieka. Na terenie Gminy Jedlicze zachowały się jednak lasy, łąki, stosunkowo czyste zbiorniki wodne, piękne parki, które stanowią nasze dziedzictwo o które powinniśmy dbać by w niezmienionym stanie zostało zachowane dla przyszłych pokoleń.